eu4journalists

ÇEVRE

4. REACH — Geri dönüşüm ve önleme. Temiz Hava

REACH

REACH (kimyasalların kaydı, değerlendirmesi, belgelendirilmesi ve sınırlandırılması) ile ilgili uzun süredir beklenen bir uzlaşma Haziran 2007'de yürürlüğe girmek üzere Aralık 2006'da kabul edilmiştir.

REACH paketi, kimyasal madde üreticilerinin ve ithalatçılarının, halen gündelik ürünlerde kullanılmakta olan 30.000 kadar kimyasal maddeye ait sağlık, çevre ve güvenli kullanım verilerini temin etmesini zorunlu kılmaktadır. Bunlar arasında oyuncaklarda, cep telefonlarında ve ev eşyalarında kullanılan plastiklerden, temizlik ürünlerinde, boyalarda, tekstil ürünlerinde ve çeşitli sanayi süreçlerinde kullanılan maddelere kadar farklı kimyasallar bulunmaktadır.

Tüm maddelerin 11 yıllık bir dönem için Helsinki'deki yeni Avrupa Kimyasallar Ajansı'na (ECHA) kaydedilmesi gerekmektedir. Ajansta kayıtlı kimyasalların derinlemesine değerlendirmesinin koordinasyonu yürütülecek ve tüketicilerin ve profesyonellerin bilgi temin edebileceği kamuya açık bir veritabanı işletilecektir. Çalışmalara en yüksek miktarda kullanılan ve/veya en riskli kimyasallardan başlanacaktır. Daha güvenli bir madde kullanılabiliyorsa, daha riskli olan yerine bu maddenin kullanılması gerekmektedir. Ürünlerin güvenli olduğunun ispatlanmasına ait sorumluluk üreticilere aittir.

REACH'in insan sağlığına ve çevreye yönelik korumayı artırması ve aynı zamanda AB kimyasallar sanayisinin yenileşim kapasitesini ve rekabet gücünü yükseltmesi ümit edilmektedir.

Geri dönüşüm ve atık önleme

Avrupa Birliği'nde her yıl 1,3 milyar ton civarında atık oluşmaktadır. Bunun 40 milyon tonu tehlikeli maddelerdir. Her AB vatandaşı yılda ortalama 500 kilonun üzerinde atık üretmekte, ancak kentsel atıkların üçte birinden daha azı geri dönüştürülmekte ve neredeyse yarısı da atık depolama sahalarına gitmektedir.

Büyüyen atık yığınına karşın, Avrupa'nın atık oluşumuna yönelik çözümleri uzun bir süre bir bütünselliği olmayan yaklaşımlardan oluşmuştur. 1970'lerden bu yana, bir düzine etkin olmayan yönerge üretilmiştir. Ancak Aralık 2005'de, Avrupa Komisyonu her ürünün tüm yaşam döngüsünü dikkate alan ve atık yönetimine yeni bir yaklaşım olan Atıkların Önlenmesi ve Geri Dönüşümü Konusundaki Tematik Stratejisini sunmuştur. Amaç, atık oluşumunu azaltmak ve geri dönüştürülmüş malzemeler için bir piyasa oluşturarak, geri dönüşümü ve geri kazanımı artırmaktır.

Yeni stratejinin ilk adımı olarak, Komisyon 1975 Atık Çerçeve Yönergesi'nin revize edilerek, atık politikasına, ulusal atık önleme programlarına, geri dönüşüm piyasasının yenilenmesine, üye devletler tarafından atık depolama alanı vergileri gibi ekonomik yaptırımların teşvikine ve atık mevzuatının modernleştirilmesine yaşam döngüsü yaklaşımının dahil edilmesini önermiştir.

2006'da atık yönergesinin revizyonu tartışılırken, AB Çevre Konseyi atık oluşumunun en aza indirilmesinin ve elektrikli aletlerin ürün politikası ve eko-tasarımı gibi alanlarda atık önlemenin dikkate alınmasının önemini vurgulamıştır.

Şubat 2007'de, Avrupa Parlamentosu atık azaltımı için bağlayıcı hedefler belirlenmesini ve çöp sahaları yerine atık önleme, yeniden kullanım ve geri dönüşüme öncelik tanıyan beş adımlı bir aşamalı atık sistemi getirilmesini talep etmiştir. Parlamento, 2012 yılında atık üretimini 2008'de üretilen seviyeye sabitlemek ve 2020'den itibaren de atık üretimini düşürmeye başlamak istemektedir. 2020 itibariyle, kentsel katı atıkların yüzde 50'sinin geri dönüştürülmesi gerekmektedir.

AB atık politikasıyla ilgili tartışmalar devam etmektedir. Özellikle tartışmalı olan bir konu, atık yakmanın “tasfiye” yerine enerji üretimine yönelik “geri kazanım” olarak yeniden sınıflandırılıp sınıflandırılmayacağıdır.

Temiz hava

Avrupa Komisyonu'nun tahminlerine göre, ultra ince toz partiküllerinden ve ozondan kaynaklanan hava kirliliği 2000 yılında AB'de 370.000 kişinin ölümüne yol açmıştır. Komisyon 2005'de, hava kirliliğinden kaynaklanan ölümleri 2020 itibariyle 230.000'e düşüreceğini umduğu, Hava Kirliliği Konusundaki Tematik Strateji'sini sunmuştur.

Strateji, 2020 yılına dek beş ana kirleticiden ve yer seviyesinde ozondan (kötü ozon) kaynaklanan emisyonların azaltılmasına odaklanmıştır

• Parçacık Madde - örn. arabalar tarafından doğrudan yayılan ya da kimyasal bir reaksiyon sonucu oluşan bu çok küçük toz partikülleri, insan sağlığına yönelik en büyük hava kirliliği tehdidini oluşturmaktadır
• Amonyak - esas olarak hayvansal atıklardan ve gübrelerden yayılmaktadır
• Azot oksitler - asit yağmuruna, göllerde aşırı yosunlanmaya ve yer seviyesinde ozona neden olmaktadır
• Kükürt dioksit - kömür ve petrolün yanmasıyla oluşmaktadır
• Uçucu Organik Bileşikler - boyalar, çözücüler, ulaşım yakıtları tarafından yayılır ve yer seviyesindeki ozonun en önemli bileşenlerinden biridir
• Yer seviyesindeki ozon - azot oksit ve uçucu organik bileşiklerle oluşur, insanlar için potansiyel olarak öldürücüdür ve ormanlarda ve tarımda yoğun bir kirliliğe neden olmaktadır

Komisyon, dünyadaki diğer ülkelerin de daha sonra kabul edeceği hava kirliliği standartlarını belirleyerek, daha temiz teknolojileri benimseyen AB işletmelerine gelecekte muhtemel bir rekabet avantajı sağlamayı amaçlamaktadır.

Stratejinin maliyetinin 2020 yılına kadar yıllık 7,1 milyar avro olacağı tahmin edilmektedir. Ancak Komisyon Çevre Genel Müdürlüğü'nün tahminlerine göre, erken ölümlerde düşüş, hastalık nedeniyle işe gelinemeyen günlerde azalma ve daha fazla iş verimliliğinin yanı sıra hastaneye yatışların azalması da dâhil olmak üzere, buna bağlı sağlık avantajları da yıllık 42 milyar avro olacaktır.

Bununla ilgili yeni Çevre Hava Kalitesi Yönergesi Haziran 2008'de yürürlüğe girmiştir. Bu yeni mevzuat kapsamında, üye devletlerin kentsel alanlarda maruz kalınan ince partikül (PM2,5) seviyesini 2020 yılına kadar 2010 seviyelerinin ortalama 1/5'i oranında düşürmesi gerekmektedir. Bazı alanlarda daha büyük partiküller (PM10), azot dioksit ve benzen için üç yıldan beş yıla kadar süre uzatımı mümkündür.