eu4journalists

Środowisko

4. REACH – Recycling i zapobieganie powstawaniu odpadów – Czyste powietrze

REACH

W grudniu 2006 r. został zawarty długo oczekiwany kompromis w sprawie tzw. REACH - rejestracji, oceny, dopuszczenia i ograniczenia stosowania środków chemicznych. Ma on wejść w życie w czerwcu 2007 r.

Zgodnie z pakietem REACH wymaga się od producentów i importerów środków chemicznych, aby podawali dane zdrowotne i dotyczące bezpieczeństwa dla około 30 000 substancji chemicznych obecnie stosowanych w produktach codziennego użytku. Obejmują one szeroki asortyment produktów, począwszy od plastików stosowanych do wyrobu zabawek, telefonów komórkowych i artykułów gospodarstwa domowego, po chemikalia stosowane w środkach czystości, farbach i wyrobach tekstylnych.

Wszystkie substancje muszą być zarejestrowane w okresie 11 lat w nowej European Chemicals Agency (ECHA) w Helsinkach. Agencja będzie koordynować proces gruntownej oceny podejrzanych chemikaliów oraz prowadzić publicznie dostępną bazę danych, w której konsumenci oraz profesjonaliści będą mogli znaleźć informacje. Pracę rozpocznie się od najbardziej toksycznych i powszechnie stosowanych środków chemicznych. Jeśli będzie można stosować bardziej bezpieczne substancje po rozsądnych kosztach, będą one musiały zastąpić te bardziej toksyczne. Odpowiedzialność za wykazanie, że produkty są bezpieczne, spoczywa na ich producentach.

Istnieje przekonanie, że REACH przyczyni się do poprawy ochrony zdrowia obywateli i stanu środowiska w UE, a także zwiększy możliwości w zakresie innowacyjności i konkurencyjności przemysłu chemicznego w UE.

Recycling oraz zapobieganie powstawaniu odpadów

W Unii Europejskiej powstaje co roku około 1,3 miliarda ton odpadów. Około 40 milionów ton to substancje niebezpieczne. Każdy obywatel UE produkuje przeciętnie ponad pół tony odpadów rocznie, lecz mniej niż jedna trzecia odpadów komunalnych podlega ponownemu przetwarzaniu, a prawie połowa wędruje na wysypiska śmieci.

Mimo rosnącej góry śmieci, europejskie rozwiązania w zakresie produkcji śmieci były przez bardzo długi czas zaledwie fragmentaryczne. Od początku dekady lat siedemdziesiątych powstał tuzin nieefektywnych dyrektyw. Jednak w grudniu 2005r, Komisja Europejska przedstawiła dokument pt. Thematic Strategy on Waste Prevention and Recycling, ilustrujący nowe podejście do tego tematu. Celem jest zmniejszenie ilości produkowanych śmieci oraz stymulowanie recyklingu oraz odzyskiwania surowców wtórnych przez tworzenie dla nich rynku.

Jako pierwszy krok nowej strategii Komisja zaproponowała przejrzenie Waste Framework Directive, Ramowej Dyrektywy w sprawie Odpadów z roku 1975, aby zawrzeć tam nowe podejście w postaci cyklu życia produktu, krajowe programy zapobiegania powstawaniu odpadów, reformę rynku recyklingu, promowanie instrumentów ekonomicznych takich jak podatki od wysypisk śmieci dla państw członkowskich oraz modernizacja ustawodawstwa nt. odpadów.

W 2006 r. w trakcie dyskusji nad przeglądem dyrektywy o odpadach, EU Environment Council (Rada ds. Środowiska UE) podkreślała znaczenie minimalizacji ilości produkowanych odpadów oraz rozważenie zapobiegania ich powstawaniu w takich dziedzinach, jak polityka produktowa czy też proekologiczne projektowanie urządzeń elektrycznych.

W lutym 2007 r. Parlament Europejski zażądał ustalenia wiążących wielkości docelowych w zakresie redukcji odpadów oraz wprowadzenia hierarchizacji odpadów według pięciu kroków, z nadaniem pierwszeństwa zapobieganiu, ponownemu wykorzystaniu i recyklingowi przed wyrzucaniem na wysypisko. Parlament chce, aby do roku 2012 produkcja odpadów została ustabilizowana na poziomie z roku 2008, a następnie zmniejszała się, począwszy od roku 2020. Do roku 2020, połowa stałych odpadów komunalnych powinna podlegać recyklingowi.

Dyskusja nad polityką UE w sprawie odpadów trwa nadal. Szczególnie ostra dyskusja dotyczy kwestii czy nie należy dokonać reklasyfikacji spalania śmieci z kategorii „utylizacja” do “odzyskiwania” w odniesieniu do produkcji energii.

Czyste powietrze

Komisja Europejska szacuje, że zanieczyszczenie powietrza tzw. drobnymi pyłami i ozonem stanowiło przyczyną 370 000 zgonów w UE w roku 2000. W 2005 r. Komisja przedstawiła swoją strategię: Thematic Strategy on Air Pollution – która, miejmy nadzieję, przyczyni się do zmniejszenia liczby zgonów z tytułu zanieczyszczenia powietrza do 230 000 do roku 2020.

Strategia koncentruje się na zmniejszeniu emisji z pięciu kluczowych źródeł zanieczyszczeń oraz ozonu w warstwie przyziemnej do roku 2020:

• Emisje pyłu zawieszonego – drobiny pyłu emitowane bezpośrednio np. przez samochody lub też tworzone na skutek reakcji chemicznych, stanowiące największe zagrożenie zdrowia dla ludzi na skutek zanieczyszczeń powietrza;
• Amoniak – pochodzi głównie z odpadów zwierzęcych i nawozów;
• Tlenki azotu – powodują kwaśne deszcze, nadmiar alg w jeziorach i ozonu w niskich warstwach atmosfery;
• Dwutlenek siarki – tworzy się podczas spalania węgla i ropy naftowej;
• Lotne cząsteczki organiczne – powstają z farb, rozpuszczalników i paliw stosowanych w transporcie, tworząc kluczowy składnik ozonu w niskich warstwach atmosfery;
• Ozon w niskich warstwach atmosfery – tworzony przez tlenek azotu i lotne cząsteczki składników organicznych, stanowi potencjalnie śmiertelne zagrożenie dla ludzi i stanowi przyczynę poważnych zanieczyszczeń w lasach i w rolnictwie.

Komisja chce wyznaczenia norm zanieczyszczenia powietrza tak, aby inne kraje na świecie poszły jej śladem, co w efekcie końcowym przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw UE dzięki stosowaniu czystych technologii.

Szacuje się, że koszt strategii wyniesie 7,1 miliarda euro rocznie do roku 2020. Jednakże DG do spraw Środowiska szacuje także, że korzyści z tytułu poprawy stanu zdrowia łącznie z mniejszą liczbą przedwczesnych zgonów, mniejszą liczbą dni absencji chorobowej oraz większą produktywnością pracy, a także mniejszą liczbą hospitalizacji da w efekcie korzyści w wysokości przynajmniej 42 miliardów euro rocznie.

W roku 2007 w UE trwają dyskusje nad nową stosowną nową Dyrektywą w sprawie powietrza atmosferycznego.