eu4journalists

Środowisko

1. Kształtowanie polityki w zakresie ochrony środowiska

Do późnych lat sześćdziesiątych, żadne z państw europejskich nie miało jasno określonej polityki ochrony środowiska. Jednak w ciągu ostatnich 30 lat dokonano znacznego postępu w procesie ustanawiania ram systemu środków ochrony środowiska w Unii Europejskiej. Obecnie uregulowane kwestie obejmują sprawy od hałasu po zapobieganie powstawaniu odpadów, od środków chemicznych do cząsteczek powietrza, od zdatności wody do kąpieli po ogólnoeuropejską, unijną sieć działań na wypadek katastrof środowiskowych takich jak wycieki ropy naftowej na morzu czy pożary lasów.

1972 Szczyt paryski: Uznano. że należy zwrócić szczególną uwagę na ochronę środowiska w kontekście ekspansji gospodarczej i poprawy jakości życia. W rezultacie powstał pierwszy “plan działań w zakresie ochrony środowiska ”. Następnie powstało kilka podobnych programów wieloletnich oraz cała seria dyrektyw.

1987 Jednolity Akt Europejski: Punkt zwrotny polityki w zakresie ochrony środowiska; znalazła się ona po raz pierwszy w traktatach Wspólnoty.

1992 Traktat z Maastricht: Proces przebiegał dalej, kwestie ochrony środowiska otrzymują status działań w pełnej skali.

1999 Traktat Amsterdamski: Wzmocnienie podstaw prawnych na rzecz ochrony środowiska i promocji zrównoważonego rozwoju w całej UE.

Obecnie, polityka ochrony środowiska w Unii Europejskiej opiera się na zasadzie, że wysokie normy środowiskowe pobudzają innowacyjność i stwarzają nowe możliwości w gospodarce. Kierunki polityki gospodarczej, społecznej i ochrony środowiska są ściśle zintegrowane. Celem UE jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony w całej UE z uwzględnieniem warunków lokalnych i ograniczeń gospodarczych.

Całość polityki opiera się na zasadzie “truciciel płaci ”. Truciciel może “płacić” inwestując w wyższe standardy lub też w formie podatku od przedsiębiorstw czy konsumentów z tytułu używania produktu niebezpiecznego dla środowiska. Płatność może również wiązać się z wymogiem odbioru, przetwarzania i utylizowanie produktów po ich wykorzystaniu. Komisja zaproponowała także, aby nielegalne emisje niebezpiecznych substancji zanieczyszczających powietrze, wodę lub glebę, nielegalne wysyłanie lub wyrzucanie odpadów oraz nielegalny handel zagrożonymi gatunkami podlegały sankcjom i karom podobnie jak inne przestępstwa. Trwają dyskusje co do dalszych kroków.

Generalnie ochrona środowiska jest najtrudniejszym do kontrolowania, kluczowym sektorem polityki w całej UE. Z jednej strony państwa członkowskie mogą wspólnie czerpać przyjemność z naturalnego piękna Europy, a z drugiej wspólnie dzielić się obciążeniami z tytułu kwaśnych deszczów, zanieczyszczonych wód, skażonego powietrza i utylizacji odpadów. Coraz częstsze stają się także ekstremalne zmiany warunków pogodowych, co ilustruje fakt, że zmiany klimatu stały się problemem dotykającym obywateli i politykę ochrony środowiska na wszystkich szczeblach.