eu4journalists

Nauka i badania naukowe

1.Utrzymanie konkurencyjności

Nauka, badania naukowe i rozwój technologiczny pomagają tworzyć miejsca pracy, osiągać rozkwit gospodarczy i lepszą jakość życia. Celem polityki unijnej w zakresie nauki i badań naukowych jest „organizowanie współpracy na różnych poziomach, koordynacja polityki krajowej i europejskiej w tym zakresie, stymulowanie kontaktów między zespołami badawczymi i zwiększanie mobilności osób i idei w celu wzmocnienia konkurencyjności Europy”.

Europejskie badania naukowe rozpoczęły się w 1956 r. wraz z Traktatem Euratom i początkowo koncentrowały się na badaniach jądrowych. Badania na poziomie europejskim rozwijały się raczej powoli tak, że pierwszy ramowy program badań i rozwoju technicznego Esprit uzgodniono na początku lat 80. Program ten obejmował okres lat 1984-1994, a od roku 1984 badania europejskie skupiały się w sześciu programach ramowych. Ostatni z nich, 7th Framework Programme for Research, realizowany w latach 2007-2013, jest konkretnie skierowany na wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy.

Unia Europejska przoduje dziś w wielu dziedzinach technologii, jednak musi stawić czoła nie tylko tradycyjnym konkurentom, takim jak USA czy Japonia, lecz także nowym gospodarkom Chin, Indii i Brazylii.

Jakkolwiek badania naukowe zajmują wysokie miejsce na liście zadań Unii, zwiększone wydatki na naukę i badania odzwierciedliły to dopiero po pewnym czasie. Według danych Eurostatu , wydatki na badania i rozwój w ostatnich latach wyniosły 1,9% europejskiego dochodu narodowego brutto, wobec 2,7% w USA i 3,2% w Japonii. Chiny wydały 1,3% w 2005 r. Zróżnicowanie między państwami UE pod tym względem jest raczej duże, gdzie Szwecja i Finlandia inwestują ponad 3,5% swego dochodu brutto, a Cypr i Rumunia – 0,4%.

Analizując innowacyjność UE widzimy, że luka oddzielająca Unię od USA zmniejszała się stopniowo w ciągu ostatnich pięciu lat zob. European Innovation Scoreboard 2006 . Finlandia, Szwecja, Dania i Niemcy zostały liderami innowacyjności nie tylko pośród państw członkowskich UE, lecz także wśród państw całego świata, osiągając o wiele lepsze wyniki i inwestując znacznie więcej niż średnia w tej dziedzinie.

Celem UE jest inwestowanie w badania i rozwój na poziomie 3% dochodu narodowego brutto do roku 2010 w ramach realizacji Strategii Lizbońskiej dla wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. „Kolejne siedem lat nie tylko przyniesie większe i bardziej ambitne ramy programowe dla działalności badawczej. Okres ten przyniesie bowiem także większe uzależnienie od badań naukowych w miarę jak Europa będzie kontynuowała budowę społeczeństwa informatycznego”, powiedział Komisarz Janez Potočnik podczas inauguracji unijnego Seventh Framework Programme for Research and Technology w styczniu 2007 r. Bez dynamicznego postępu naukowego trudno wyobrazić sobie wzrost gospodarczy Europy i tworzenie nowych miejsc pracy, a jeszcze trudniej – nowe innowacyjne produkty i usługi zapewniające konkurencyjność gospodarki europejskiej wobec otwartej, zglobalizowanej gospodarki tak, jak to nakreślono w Strategii Lizbońskiej.

Unia Europejska ostatnio energiczniej zabrała się do wspierania innowacyjności w Europie. Najnowsza instytucja naukowa UE, European Research Council , powstała z początkiem 2007 r. w celu finansowania najbardziej zaawansowanych badań naukowych poświęconych nowym technologiom, które zapewnią Europie konkurencyjność. Research Council dysponuje budżetem 7,5 mld euro do 2013 r. Zasiadający w jej władzach 22 wybitnych naukowców przyznaje fundusze badaczom europejskim na prowadzącym projekty w dziedzinie nauki i techniki, nauk społecznych i humanistycznych. ERC szczególnie wspiera osoby utalentowane, młode, twórcze i ambitne. Kolejną nową inicjatywą jest European Technology Institute, który ma rozpocząć działalność w 2008 r. Polityka unijna w sprawie nauki i badań naukowych ma dwa aspekty: 1) do 2010 r. European Research Area (ERA) dąży do utworzenia bardziej jednolitego środowiska naukowo-badawczego w całej Unii Europejskiej, czegoś w rodzaju jednolitego rynku wiedzy; 2) unijne Framework Programmes dotyczące instrumentów finansowych zapewniających realizację ERA.

Więcej informacji o sektorze naukowym UE znajduje się na stronie internetowej Komisji Research lub w Joint Research Centre, utworzonym w celu służenia niezależnym wsparciem naukowo-technicznym na rzecz powstawania, opracowywania, wdrażania i monitorowania polityki naukowo-badawczej UE we wspólnym interesie wszystkich państw członkowskich.

Aktualne informacje o konkretnych inicjatywach i działaniach w tym sektorze znajduje się w serwisie informacyjnym Cordis .