EU4Journalists.eu is currently not updated. We hope to be back soon.

eu4journalists

select your language

Unia Gospodarcza i Walutowa a euro

4. Rozszerzenie strefy euro

Z chwilą przyjęcia euro wiele się zmieniło dla państw członkowskich. Początkowe decyzje o przejściu od jednolitego rynku do jednej waluty mogły mieć praktyczny charakter, lecz za unią monetarną i gospodarczą kryje się projekt o głęboko politycznym charakterze. Z chwilą wejścia do strefy euro dane państwo staje się częścią “serca Europy”, gdzie dalej sięgająca integracja jest większa niż w przypadku grupy 27 państw członkowskich UE. W istocie jest tak, że oprócz części ekonomicznych kryteriów kopenhaskich członkostwa duże znaczenie ma też szereg politycznych i prawnych warunków akcesji.

Przewiduje się, że przejście na euro będzie odbywać się w dwóch, trzech państwach członkowskich na raz. W przeciwieństwie do pierwszego wprowadzenia euro, gdzie euro funkcjonowało wcześniej w państwach członkowskich przez okres trzech lat, zanim wprowadzono do obiegu banknoty i monety w euro, wprowadzenie euro w nowych państwach członkowskich prawdopodobnie nastąpi znacznie szybciej. Większość nowych państw członkowskich planuje scenariusz typu “Big Bang”, co oznacza równoczesne przejście na euro w rozliczeniach gotówkowych i bezgotówkowych.

Słowenia

Słowenia, najnowszy członek strefy euro był od dawna postrzegany jako “wzorowy uczeń” wśród nowych państw członkowskich. Słowenia przyjęła najszybszą i najkrótszą drogę do integracji. Ljubljana podjęła decyzję, że po sześciu miesiącach ceny powinny być pokazywane wyłącznie w euro. Po przystąpieniu do ERM II w czerwcu 2004 roku kraj piął się do góry, przeprowadzając reformy gospodarcze i finansowe. W roku 2005, inflacja wynosiła 2,3%, a PKB osiągnęło poziom 83% przeciętnej dla całej UE przy tempie wzrostu gospodarczego wynoszącym 3,9%. Wówczas, w maju 2005 roku Komisja UE zaproponowała, aby Słowenia została członkiem strefy euro w okresie krótszym niż dwa lata. Szefowie państw UE uzgodnili przyjęcie Słowenii do strefy euro w czerwcu 2006 r., a ministrowie finansów, którzy mają w tej sprawie ostatnie słowo, podjęli formalnie decyzję miesiąc później.

Jesienią 2006 r. opublikowano model słoweńskiej monety o nominale 2-euro. Pokazuje wizerunek poety France Presserena, który skomponował narodowy hymn Słowenii i jest uznawany za największego poetę tego kraju. Po przyjęciu euro w styczniu 2007 r., Słowenia przystąpi do obszaru Schengen, a w pierwszej połowie 2008 roku obejmie przewodnictwo w UE.

Pozostałe nowe państwa członkowskie UE

Dla państw członkowskich, które przystąpiły do UE w 2004 roku, przyjęcie euro jest obowiązkowe na mocy traktatów akcesyjnych, gdzie każde z nich zgadza się na przyjęcie w całości całego dorobku prawnego UE. Żadne z nowych państw członkowskich nie ubiegało się o opcję pozostania poza strefą euro, tak jak to uczyniły Dania oraz Wielka Brytania w 1992 roku. Wobec tego oczekuje się, że każde państwo w tej grupie przyjmie euro w chwili spełnienia wszystkich kryteriów konwergencji.

Z początkiem roku 2007 Cypr i Malta złożyły wniosek o przystąpienie do strefy euro. Komisja zbada sytuację w każdym z krajów aplikujących oraz, na podstawie kryteriów konwergencji, przedstawi zalecenia dla Rady Ministrów, co do przyjęcia lub też odrzucenia wniosków.

Wydaje się, że mniejsze kraje pozostające obecnie poza strefą euro, bardziej współzawodniczą o przyjęcie do strefy euro niż te większe. Rzeczywiście, od 1999 roku oraz drugiego etapu ERM, Estonia, Litwa i Słowenia przystąpiły do ERM II w czerwcu 2004 (mniej niż w dwa miesiące po wstąpieniu do UE), a maju 2005 roku do tego mechanizmu przystąpił także Cypr, Łotwa i Malta. Państwa bałtyckie przygotowują się do przystąpienia do strefy euro tak szybko, jak tylko pozwolą na to warunki ekonomiczne. Początkowo kraje te planowały stan gotowości do przyjęcia euro na lata 2007-2008. Jednakże wszystkie podejmują wysiłki, aby sprostać wymaganiom i na stałe spełnić kryterium dotyczące inflacji. Ponadto muszą one na nowo rozważyć docelowe terminy dla swoich krajów. Mikro-państewka, pozostające poza UE, takie jak Watykan, San Marino i Monaco, przyjęły euro w ramach unii monetarnej z obecnymi członkami UE, a Andora, Czarnogóra i Kosowo przyjęły euro jednostronnie, choć Andora stara się o oficjalne usankcjonowanie tego faktu.

Inaczej jest ze Słowacją, która choć przystąpiła do ERM-II w 2005 roku, to jest mało prawdopodobne, aby została członkiem strefy euro wcześniej niż po roku 2009. Większe państwa, takie jak Bułgaria, Czechy, Węgry, Polska i Rumunia nawet jeszcze nie przystąpiły do ERM-II. Czechy i Węgry planowały przystąpić do strefy euro w roku 2010, choć teraz oba kraje opóźniły te plany i nie ustaliły nowego terminu. Polska nie wyznaczyła jeszcze oficjalnie terminu przyjęcia euro. Bułgaria wyznaczyła ten termin na rok 2010, ale prawdopodobnie będzie dłużej czekać; Rumunia prawdopodobnie nie przystąpi do strefy euro wcześniej niż w roku 2014.

Nastawienie opinii publicznej ulega zmianie w kilku nowych państwach członkowskich UE. Wielu obywateli jest zdania, że korzyści z członkowstwa materializują się bardzo powoli. Wyraźnie obawiają się nałożenia sobie gorsetu sztywnej polityki gospodarczej, który w widoczny sposób utworzyła EMU. Ponadto uważają, że największe gospodarki strefy euro borykały się z trudnościami, chcąc przyspieszyć wzrost gospodarczy, podczas gdy gospodarki w ich krajach rosły znacznie szybciej. Państwa te rozumują następująco: jeśli naszym celem jest możliwie jak najszybsze osiągnięcie takiego stanu rozwoju gospodarki, jaki jest w starych państwach członkowskich, to dlaczego mamy spieszyć się z przyjęciem polityki gospodarczej, która mogłaby utrudnić osiągnięcie tego celu?

Co gorsze, wielu obywateli w nowych państwach członkowskich widzi coraz więcej argumentów potwierdzających pogląd, że stare państwa członkowskie wcale nie są takie skłonne, by dopomóc nowym w nadgonieniu zaległości z obawy przed ostrzejszą konkurencją dla nich, jaka mogłaby się wówczas pojawić. Dodatkowo wiele nowych państw członkowskich UE ma wrażenie, że kryteria ekonomiczne, które nowe państwa członkowskie muszą spełnić, są stosowane wobec nich w sposób znacznie ostrzejszy, niż ma to miejsce w przypadku zreformowanego Paktu Stabilizacji i Wzrostu, który obowiązuje w krajach strefy euro.

Kluczowe punkty

  • Scenariusz typu „Big Bang” dla nowych państw członkowskich
  • Cypr i Malta będą prawdopodobnie następnymi członkami strefy euro
  • Małe państwa członkowskie prawdopodobnie przystąpią do strefy euro wcześniej przed większymi
  • “Ekonomiczny gorset”?
back to top