Μεταφορές και Ενέργεια
1. Ιστορικό
Τον Ιανουάριο του 2007 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν ) έκανε τα αποκαλυπτήρια ενός συνόλου από πρωτοφανείς πρωτοβουλίες για την ενέργεια και ενθάρρυνε την ΕΕ των 27 να το υιοθετήσει. Η Κομισιόν πρότεινε το στόχο να μειωθούν οι εκπομπές θερμοκηπικών αερίων κατά 30% στις αναπτυγμένες χώρες σε όλο τον κόσμο μέχρι το 2020, με ελάχιστη μείωση 20% εντός της ΕΕ στο ίδιο διάστημα. Κάνοντας έκκληση για μια «μεταβιομηχανική επανάσταση», ο Πρόεδρος της Κομισιόν Jose Manuel Barroso δήλωσε: «Η πολιτική της ενέργειας ήταν κεντρικό θέμα στο ξεκίνημα του Ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Πρέπει τώρα να την επαναφέρουμε στο επίκεντρο. Οι προκλήσεις της αλλαγής του κλίματος, η αυξανόμενη εξάρτηση από τις εισαγωγές και οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας αφορούν όλα τα μέλη της ΕΕ.»
Στη σύνοδο κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ, την Άνοιξη του 2007 στις Βρυξέλες, συμφωνήθηκαν μερικοί νομικά δεσμευτικοί στόχοι, μεταξύ των οποίων η ελάχιστη μείωση κατά 20% των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων και η άντληση του 20% της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Καθώς η ΕΕ ήδη αγωνίζεται να πετύχει τους στόχους που τέθηκαν από το πρωτόκολλο του Κιότο, θα εμφανιστούν προσεχώς μεγάλες προκλήσεις στους τομείς εκείνους που σχετίζονται με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως οι μεταφορές και η ενέργεια.
Οι μεταφορές και η ενέργεια, καθώς και οι επικοινωνίες, έχουν το κοινό χαρακτηριστικό ότι είναι κλάδοι εκτενώς δικτυωμένοι. Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και η έλευση μια ενωμένης Ευρώπης καθιστούν αναγκαία μια μεγαλύτερη ενοποίηση των δικτύων. Παλαιότερα τα δίκτυα των μεταφορών και της ενέργειας ήταν οργανωμένα σύμφωνα με τις εθνικές πολιτικές. Έτσι, οι διακρατικές συνδέσεις είτε δεν υπήρχαν είτε δεν επαρκούσαν για τις απαιτήσεις ενός Ευρωπαϊκού δικτύου. Για να το διορθώσει αυτό, η Συνθήκη του Μάαστριχτ συμπεριέλαβε διατάξεις για την κατασκευή Διευρωπαϊκών Δικτύων (ΔΕΔ ) για την ενέργεια, τις μεταφορές και τις επικοινωνίες. Τα ΔΕΔ χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, καθώς επίσης και από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και τα Ταμεία Συνοχής, τα οποία προορίζονται για την ανάπτυξη των φτωχότερων Ευρωπαϊκών περιοχών και για την ενοποίηση των Ευρωπαϊκών υποδομών αντίστοιχα.
Παρότι υπήρχε από παλιά πανευρωπαϊκή νομοθεσία και χρηματοδότηση τόσο για τη διαμετακόμιση εμπορευμάτων όσο και για την ενέργεια, η δημιουργία μιας ευρείας «Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ενέργεια» εγκρίθηκε μόλις τον Οκτώβριο του 2005 στη διάρκεια του Συμβουλίου της ΕΕ στο Λονδίνο. Το Μάρτιο του 2006 η Κομισιόν εξέδωσε μια Πράσινη Βίβλο με τον τίτλο Μια Ευρωπαϊκή Στρατηγική για Αειφόρο, Ανταγωνιστική και Ασφαλή Ενέργεια. Ακολούθησε ένα σύνολο προτάσεων από την Κομισιόν με τίτλο Ενέργεια για έναν Κόσμο που Αλλάζει, το οποίο συνέπεσε με την ομιλία του Barroso τον Ιανουάριο του 2007, και το οποίο πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να γίνει νόμος. Η Εαρινή Σύνοδος Κορυφής ήταν ένα σημαντικό βήμα προς την υλοποίηση αυτού.
Αν και οι στόχοι αφορούν περισσότερο τον τομέα της ενέργειας, είναι επίσης ζωτικής σημασίας και για την αστική ανάπτυξη και τη μεταφορά ανθρώπων και αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των εφοδιασμών με εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Στις αρχές του 2007 η Κομισιόν εξέδωσε μια Πράσινη Βίβλο πάνω στις Αστικές Μεταφορές, η οποία θα εξετάσει όλους τους τρόπους αστικών μεταφορών, ούτως ώστε να προσδιορίσει πώς η ΕΕ μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη των αστικών μεταφορών σε συνδυασμό με τη γενική Ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών.
Ασφάλεια και προστασία
Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, όπως και εκείνες στη Μαδρίτη και στο Λονδίνο, έδειξαν πόσο ευάλωτες είναι οι υπηρεσίες μεταφορών στην τρομοκρατία και έκαναν πιο επιτακτική την ανάγκη ανάληψης δράσης για την προστασία των υποδομών των μεταφορών από πιθανές επιθέσεις. Οι υποδομές ενέργειας επίσης αποτελούν στόχο υψηλού προφίλ, με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες. Από το 2001 και μετά η ΕΕ έχει αναπτύξει ραγδαία την ασφάλεια σε όλη την Ευρώπη. Συμφωνήθηκαν κοινοί κανόνες για την ασφάλεια των αεροδρομίων και η ίδια η Κομισιόν διεξάγει τώρα ελέγχους σε ολόκληρη την Ευρώπη, συμπληρώνοντας τους ελέγχους των διατάξεων ασφάλειας αεροδρομίων που διενεργούν οι εθνικοί επιθεωρητές. Στα λιμάνια οι έλεγχοι των σκαφών, οι οποίοι αρχικά γινόντουσαν για να αποκλειστεί ο απόπλους επισφαλών πλοίων που θα έθεταν σε κίνδυνο τα Ευρωπαϊκά ύδατα, τώρα πλέον στρέφονται επίσης σε φορτία που ενδέχεται να είναι επικίνδυνα. Προς το παρόν οι προσπάθειες της Κομισιόν εστιάζονται στην προώθηση ενός πανευρωπαϊκού συντονισμού της ασφάλειας για τα δίκτυα ενέργειας και μεταφορών.
Η ΕΕ έχει ιδρύσει τρεις υπηρεσίες, από μία για την ασφάλεια της αεροπλoΐας, της ναυσιπλοΐας και των σιδηροδρόμων αντίστοιχα και έχει συμφωνήσει σε κοινούς κανόνες ασφάλειας σε πολλούς τομείς. Αυτές οι υπηρεσίες έχουν την ευθύνη να εφαρμόζουν τους κανόνες ασφαλείας στην Ευρώπη και να βοηθάνε την Κομισιόν στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών και δραστικών κανόνων ασφαλείας.