eu4journalists

Περιβάλλον

1. Διαμόρφωση περιβαλλοντικής πολιτικής

Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960 καμιά ευρωπαϊκή χώρα δεν είχε μια σαφώς ορισμένη περιβαλλοντική πολιτική. Τα τελευταία 30 χρόνια, όμως, έχει γίνει σημαντική πρόοδος στην καθιέρωση ενός εκτεταμένου συστήματος περιβαλλοντικών ελέγχων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σήμερα καλύπτεται ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τον θόρυβο έως την πρόληψη των αποβλήτων, από τα χημικά έως τα αιωρούμενα σωματίδια, από τα ύδατα κολύμβησης έως ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών καταστροφών, όπως οι πετρελαιοκηλίδες ή οι δασικές πυρκαγιές.

1972, Σύνοδος Κορυφής του Παρισιού: Είχε αναγνωριστεί το γεγονός ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο περιβάλλον, στο πλαίσιο της οικονομικής ανάπτυξης και της βελτίωσης της ποιότητας ζωής. Το αποτέλεσμα ήταν το πρώτο «πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον». Ακολούθησαν πολλά όμοια πολυετή προγράμματα και μια σειρά από οδηγίες.

1987, Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη: Το σημείο καμπής της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ, που την ενέταξε στις Κοινοτικές συνθήκες.

1992, Η Συνθήκη του Μάαστριχτ: Αυτή προχώρησε κι άλλο, αναβαθμίζοντας την προστασία του περιβάλλοντος σε καθεστώς πλήρους κλίμακας.

1999, Συνθήκη του Άμστερνταμ: Ενίσχυσε τη νομική βάση για καλύτερη περιβαλλοντική προστασία και για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης στην ΕΕ.

Σήμερα η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίζεται στην ιδέα ότι τα υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα υποκινούν την καινοτομία και δημιουργούν επιχειρηματικές ευκαιρίες. Οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πολιτικές είναι στενά συνυφασμένες. Ο στόχος της ΕΕ είναι να παράσχει ένα επαρκές επίπεδο προστασίας σε ολόκληρη την έκτασή της, χωρίς να αγνοήσει τις τοπικές συνθήκες και τους οικονομικούς περιορισμούς.

Όλη η πολιτική βασίζεται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Ο ρυπαίνων μπορεί να «πληρώσει» είτε μέσω επενδύσεων σε υψηλότερα πρότυπα είτε με τη μορφή φόρου που θα επιβαρύνει τις επιχειρήσεις ή τους καταναλωτές για τη χρήση ενός προϊόντος επικίνδυνου για το περιβάλλον. Η πληρωμή μπορεί επίσης να περιλαμβάνει την απαίτηση οι χρήστες να επιστρέφουν, να ανακυκλώνουν ή να εξαλείφουν προϊόντα μετά από τη χρήση. Η Κομισιόν έχει επίσης προτείνει την ποινικοποίηση των παράνομων εκλύσεων επικίνδυνων ρύπων στην ατμόσφαιρα, στο νερό ή στο έδαφος, της παράνομης μεταφοράς και απόρριψης αποβλήτων και της παράνομης εμπορίας ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση. Περαιτέρω βήματα είναι υπό συζήτηση.

Συνοψίζοντας, το περιβάλλον είναι ίσως ο δυσκολότερος τομέας βασικής πολιτικής στην ΕΕ όσον αφορά τον έλεγχο. Ναι μεν τα κράτη-μέλη μπορούν να μοιράζονται τη χαρά της φυσικής ομορφιάς της Ευρώπης, αλλά πρέπει επίσης να μοιραστούν βάρη όπως η όξινη βροχή, το μολυσμένο νερό, ο μολυσμένος αέρας και η εξάλειψη των αποβλήτων. Εξάλλου, οι ακραίες καιρικές συνθήκες εμφανίζονται όλο και συχνότερα, επισημαίνοντας ότι η αλλαγή του κλίματος είναι ένα πρόβλημα που αφορά τους πολίτες και τις περιβαλλοντικές πολιτικές σε όλα τα επίπεδα.