eu4journalists

Απασχόληση – Κοινωνικές Υποθέσεις – Υγεία

1. Ιστορικό

Θέματα:

• Διατήρηση της ανταγωνιστικότητας στην παγκόσμια οικονομία
• Απασχόληση, κοινωνικές πρωτοβουλίες και υγεία ως προεκτάσεις της Στρατηγικής της Λισαβόνας
• Αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο. Η εστίαση της ΕΕ στην οικονομική ανάπτυξη στις δεκαετίες του 1980 και του 1990 έδωσε τη θέση της, την καινούρια χιλιετία, σε ένα ευρύτερο σύνολο στόχων για την εξασφάλιση αειφόρου ανάπτυξης, κοινωνικής ισότητας και καλύτερης υγείας και κοινωνικής πρόνοιας για τους πολίτες της. Με χάραξη πολιτικής και πρωτοβουλίες η ΕΕ αναζητάει τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στο να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια οικονομία και στο να σέβεται την ανάγκη των πολιτών της για αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και διαβίωσης. Ωστόσο, κάθε κράτος-μέλος έχει τις δικές του, εσωτερικές πολιτικές για την απασχόληση και τις κοινωνικές υποθέσεις, έτσι η αρχή της «αποκεντρωμένης δικαιοδοσίας» όπως διατυπώθηκε στη Συνθήκη του Μάαστριχτ, δένει τα χέρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ορισμένα θέματα που έχουν μεγάλη σημασία για τα κράτη-μέλη. Κατ’ αρχήν, οι κοινωνικές υποθέσεις και η πολιτική υγείας είναι αρμοδιότητα των κρατών-μελών σε εθνικό επίπεδο.

Ούτως εχόντων των πραγμάτων, η ΕΕ διαδραματίζει περισσότερο έναν συντονιστικό ρόλο, για να βοηθήσει τα κράτη-μέλη της να πετύχουν κοινούς στόχους, όπως η ποιότητα, η βελτίωση των εργασιακών συνθηκών, θέματα εργασιακής υγείας και ασφάλειας και η δημιουργία δικτύων για την ενθάρρυνση της κινητικότητας προς άγρα εργασίας. Παρότι τα τελευταία χρόνια ορισμένοι πολυσυζητημένοι τροφικοί φόβοι έδωσαν πρόσθετη ώθηση για συνδυασμένη δράση, ο ρόλος της Ένωσης περιορίζεται ακόμα στον συντονισμό, την επικοινωνία και την στήριξη της έρευνας. Μεταξύ των επιτευγμάτων της ΕΕ συγκαταλέγονται η επέκταση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMEA), ώστε να συμπεριλάβει τα νέα κράτη-μέλη και τις υποψήφιες χώρες, καθώς και οι εκτενείς προσπάθειες για την προώθηση της καλύτερης επικοινωνίας ανάμεσα στους επιστήμονες, τα ΜΜΕ και το κοινό.

Οι πιο πρόσφατες πρωτοβουλίες στην απασχόληση, τις κοινωνικές υποθέσεις και την υγεία είναι οι προσθήκες στην αναθεωρημένη Στρατηγική της Λισαβόνας για την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ανανέωση. Η Στρατηγική της Λισαβόνας έβαλε σκοπό να κάνει την ΕΕ «την πιο ανταγωνιστική και δυναμική, βασισμένη στη γνώση οικονομία στον κόσμο, ικανή για διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και σεβασμό για το περιβάλλον, έως το 2010.»

Το 2004 ο πρώην Πρωθυπουργός της Δανίας, Wim Kok, πήρε από τον Κομισιόν την εντολή να ηγηθεί μιας επιτροπής για την αναθεώρηση της Στρατηγικής της Λισαβόνας. Η επιτροπή διαπίστωσε ότι μικρή πρόοδος είχε σημειωθεί προς την κατεύθυνση των στόχων της Στρατηγικής της Λισαβόνας και ότι η Ένωση υφίστατο οικονομική στασιμότητα. Η σύσταση της επιτροπής ήταν να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην οικονομική ανάπτυξη και στην απασχόληση.

Η στρατηγική πρωτοβουλία της Κομισιόν «Σύμπραξη για την Ανάπτυξη και τις θέσεις απασχόλησης» καταπιάστηκε με τα προβλήματα που απαριθμούνται στην αναφορά Kok. Όσον αφορά την απασχόληση, ο στόχος για το 2010 είναι ένα συνολικό ποσοστό απασχόλησης 70%. Μερικά από τα βασικά σημεία της πρωτοβουλίας είναι: καινοτομία, περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, προσαρμόσιμο εργατικό δυναμικό, καλύτερη εκπαίδευση και ειδίκευση, επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη, βελτίωση των ευρωπαϊκών υποδομών, αποτελεσματική Εσωτερική Αγορά και καλύτεροι κανονισμοί.

Η Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση που παρουσίασε η Κομισιόν τον Φεβρουάριο του 2007 αναφέρει ότι η ανεργία έπεσε από το 9,1% το 2004 στο 8,8% το 2005 και ότι η απασχόληση αυξήθηκε κατά 0,8% το 2005. Η έκθεση λέει επίσης ότι πρέπει να δημιουργηθούν 22 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, για να επιτευχθούν οι στόχοι του 2010. Η Έκθεση για την Απασχόληση συνοδευόταν από την Κοινή Έκθεση για την Κοινωνική Προστασία και την Κοινωνική Ένταξη, η οποία τονίζει την «ανάγκη για πρόοδο στους τομείς της παιδικής ανέχειας, της ενεργού ένταξης, του εκσυγχρονισμού της παροχής συντάξεων και της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη.» Η Κοινωνική Έκθεση αναφέρει ότι το 2004 το 16% των πολιτών της ΕΕ ζούσαν στο επίπεδο της φτώχειας, το οποίο ορίζεται ως εισόδημα μικρότερο από το 60% του μέσου εθνικού εισοδήματος.

Η νέα ώθηση που δόθηκε στην Ανάπτυξη και την Απασχόληση δείχνει να έχει αποτελέσματα: το 2006 η απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 1,4%.

Η αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας είναι συνέπεια του παγκόσμιου ανταγωνισμού και της αλλαγής ορισμένων τομέων απασχόλησης, της τεχνολογίας, που μεταβάλλει το πρόσωπο της αγοράς εργασίας, και πολλών άλλων παραγόντων. Για να ανταπεξέρθει σε αυτές τις αλλαγές, η ΕΕ πρέπει να αναδιαρθρώσει την αγορά εργασίας, ώστε να προωθήσει την επιχειρηματικότητα και τον ανταγωνισμό. Οι διάφορες πολιτικές που άπτονται της αναδιάρθρωσης οργανώνονται από μια Επιχειρησιακή Ομάδα Αναδιάρθρωσης και από ένα Φόρουμ Αναδιάρθρωσης. Μεταξύ αυτών των πολιτικών συγκαταλέγονται:

• Νομοθεσία για τη διασφάλιση της ενοποίησης με την παγκόσμια οικονομία, που περιλαμβάνει την εταιρική αναδιάρθρωση και την διεξαγωγή κοινωνικού διαλόγου, καθώς και μια Βιομηχανική και Επιχειρηματική Πολιτική για την προώθηση της οικονομικής και τεχνολογικής ανάπτυξης και την αντιμετώπιση των αλλαγών
• Μια δραστική Πολιτική Απασχόλησης για τη βελτίωση της αγοράς εργασίας και την αύξηση της προσαρμοστικότητας των εργαζομένων και των επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο
• Δράση της ΕΕ για το Συντονισμό της Οικονομικής Πολιτικής και τις Δομικές Αναμορφώσεις
• Χρηματοδότηση από την ΕΕ
• Πολιτική Ανταγωνισμού, που περιλαμβάνει τον έλεγχο της κρατικής βοήθειας και τον Κανονισμό Συγχωνεύσεων
• Εξωτερική Πολιτική ανάμεσα στην ΕΕ και τους εταίρους της και με διεθνείς οργανισμούς

Οι δύο ακρογωνιαίοι λίθοι της πολιτικής για την απασχόληση και της κοινωνικής πολιτικής της ΕΕ είναι η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση, που αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τις στρατηγικές αναμόρφωσης της αγοράς εργασίας, και μια Κοινωνική Ατζέντα, η οποία σχεδιάστηκε για να διασφαλίσει ότι τα οφέλη από την ανάπτυξη της ΕΕ εισπράττονται από όλους μέσα στην κοινωνία και από κάθε περιοχή μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.