ANA OYUNCULAR
3. AB Kurumları hakkında açıklayıcı bilgi
Avrupa Parlamentosu
492 milyon AB vatandaşını temsil eden Avrupa Parlamentosu, yasama gücünü Konsey ile paylaşmaktadır. Parlamento, AB'nin doğrudan seçimle gelen tek organıdır. Tam katılımlı Parlamento oturumları genellikle Fransa'nın Strasbourg şehrinde, mini oturumlar ise Belçika'nın Brüksel şehrinde yapılır. Parlamento üyelerinin her iki şehirde de ofisleri vardır.
Parlamento üyeleri siyasi gruplar halinde oturur; ulusal kökene göre değil siyasi ittifaklara göre örgütlenir. Parlamento üyelerinin arasından iki buçuk yıl süreyle seçilen Başkan, Parlamento'nun tüm işlerini denetler ve Parlamento'yu tüm dış ilişkilerde temsil eder.
Parlamentonun gücü yıllar içinde önemli ölçüde arttı. Ortak karar mekanizması pek çok alanda, Parlamento'nun yasa önerilerini engelleyebileceği anlamına gelir, ancak, bazı hassas alanlarda Konsey'e sadece görüş bildirebilir. AB'nin yıllık bütçesinde, birçok harcama alanında son sözü Parlamento söyler.
Avrupa Parlamentosu, Bakanlar Konseyi tarafından atanan ve ardından Parlamento tarafından onaylanan 27 Avrupa Komisyon üyesini bir noktaya kadar denetleme görevi görür. Görevleri Avrupa Birliği'nin çeşitli faaliyetlerini denetlemek olan Komisyon üyeleri düzenli olarak parlamento komitelerine katılır. Parlamento, Komisyonu toplu olarak görevden alma gücüne sahiptir, fakat komisyon üyelerini tek tek görevden alamaz. Bu güç, bir dizi olayda caydırıcı olmakla birlikte, şimdiye dek hiç kullanılmamıştır. 1999'da, Jacques Santer başkanlığındaki Komisyon, kötü yönetim ve Komisyon içinde adam kayırma iddiaları sonrasında, Parlamento'nun bu gücünü kullanmasından önce toplu olarak istifa etti. Ayrıca Ekim 2004'te yeni Komisyon Başkanı Jose Manuel Barroso, Parlamento tarafından muhtemelen reddedilmesini önlemek için önerilen ekibini geri çekmeye karar verdi. Parlamento üyeleri, diğerlerinin yanı sıra, Adalet, Özgürlük ve Güvenlikten Sorumlu Komisyon Üyesi olarak Rocco Buttiglione'nin seçilmesine itiraz ettiler. Revize edilmiş bir kurul önerildi ve Parlamento bu kurulun kabulü için 18 Kasım 2004'te oylama yaptı.
Sayıları 785'i bulan Avrupa Parlamentosu üyeleri, her beş yılda bir, eş zamanlı yapılan ulusal seçimlerle doğrudan seçilir. Temsil yetkisi aşağı yukarı ulusal nüfusla doğru orantılıdır; Almanya'nın 99, Malta'nın 5 Parlamento üyesi vardır.
AP Komiteleri, genellikle Brüksel'de toplanır ve belirli konu alanlarını gündeme alıp Parlamento'nun konuyla ilgili görüşlerini ayrıntılı olarak hazırlar. Prensip olarak, komitelerin tüm toplantıları ve tüm Parlamento halka açık yapılır; ancak, komite toplantılarının bazı oturumları arada sırada kamerayla görüntülenir.
Avrupa Birliği Konseyi
Konsey, Avrupa Birliği'nin ana karar alma organı olup, yasama gücünü Avrupa Parlamentosu ile paylaşır. Üye devletleri temsilen, ulusal devlet birimlerinden gelen bakanlar veya görevliler, belirli konuları tartışmak üzere toplanırlar. Resmi olarak Avrupa Birliği Konseyi adıyla bilinmesine rağmen, kimi zaman Bakanlar Konseyi da denir.
Devletler arası konularda, örneğin dış politika alanında, Konsey kendi inisiyatifine göre hareket eder; burada Komisyon'un ve Parlamento'nun görevleri sınırlıdır. Konsey toplantıları gizli yapılır, fakat son birkaç yıldır karar almada şeffaflığı artırma ve bazı toplantıları halka açık yapma girişiminde bulunulmuştur. Ortak karar mekanizması çerçevesinde tüm Konsey müzakereleri halka açıktır.
Toplantıların çoğu Brüksel'de yapılır; bununla birlikte, Nisan, Haziran ve Ekim toplantıları Lüksemburg'dadır. Çok ender de olsa, örneğin BM veya WTO toplantıları çerçevesinde, başka bir yerde de yapılabilir. Konsey başkanlığını, başka bir ifadeyle, gündemi belirleyen Başkanlık görevini sırayla üye devletlerin her biri altı aylık bir süreyle yaparlar. Başbakanlar, Avrupa Konseyi'nde olduğu gibi, yılda dört kez toplanarak, AB'ye genel olarak yön verirler.
Konsey yapılanmaları: Konsey, incelenmekte olan konulara bağlı olarak dokuz farklı şekilde toplanır. Konsey'in tüm işleri, üye devletlerin Brüksel'de çalışan daimi temsilcilerinden ve onların yardımcılarından oluşan Daimi Temsilciler Komitesi (COREPER) tarafından hazırlanıp, koordine edilir. Yapılanmalar:
Genel İşler ve Dış İlişkiler
Ekonomik ve Mali İşler
Adalet ve İçişleri
Rekabet Gücü
Ulaştırma, Telekomünikasyon ve Enerji
Tarım ve Balıkçılık
Çevre
Eğitim, Gençlik ve Kültür
İstihdam, Sosyal Politika, Sağlık ve Tüketici İşleri
Başkanlık: Konsey başkanlığını sırayla üye devletlerin her biri, altı aylık bir süreyle, önceden belirlenen bir rotaya göre yapar. Başkanlık, kurumun işlerinin organizasyonunda hayati rol oynar. Yasal süreçler ve karar alma sürecinde ve gerektiğinde üye devletler arasında arabuluculuk yapmada itici güçtür. Tüm toplantıları başkanlık organize eder ve yönetir.
Avrupa Konseyi, üye devletlerin devlet veya hükümet başkanlarının ve Komisyon başkanının katıldığı bir toplantıdır. Avrupa Birliği'nin genel siyasi kılavuz ilkelerini tanımlar. Avrupa Konsey'nin toplantıları genellikle Brüksel'de, Justus Lipsius binasında yapılır.
Konsey Genel Sekreteri ve Ortak Dış İşleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi, dış politika konularında Konsey'e yardımcı olur. Avrupa siyasi kararlarının formülasyonuna, hazırlanmasına ve uygulanmasına katkı yapar. Üçüncü taraflarla siyasi diyalogların yürütülmesinde Konsey adına hareket eder. Şu anki Genel Sekreter Javier Solana'dır.
Avrupa Komisyonu
27 üye devletin oluşturduğu Komisyon, işletmeler ve sanayi, ulaşım, kurumsal ilişkiler ve iletişim stratejisi, tarımsal ve kırsal kalkınma ve diğer portföylerden sorumlu 26 Komisyon üyesi ve Başkan'dan oluşmaktadır. Bunların her birine, bir kabine (özel büro) ve çoğu Brüksel'de ikamet eden bir memur departmanı (veya Genel Müdürlük) destek olur.
Komisyon üyelerinin görev süresi beş yıldır. Komisyon Başkanı, üye devletler tarafından oy birliğiyle aday gösterilir, ardından Parlamento tarafından onaylanır. Başkan seçimi yapar ve hükümetler de bunun akabinde kalan adayları kararlaştırır. Kurul, parlamento komitelerinin önünde yapılan onay oturumları sonrasında Avrupa Parlamentosu tarafından bir organ olarak onaylanır. Şu anda, 27 üye devletin her birinden birer Komisyon üyesi mevcuttur, fakat 2004'e kadar, en büyük üye devletlerin iki komisyon üyesi vardı.
Avrupa Komisyonu, yasama yetkisine sahip tek AB kurumudur. Ancak, bunu yapmadan önce, Avrupa Birliği vatandaşlarının düzgün hizmet almasını garanti etmek için, çıkar gruplarına ve uzmanlara danışmalıdır. Ulusal hükümetlerden ve onların temsilcilerinden gelen uzman heyetleriyle düzenli olarak toplanır ve çok çeşitli sektörleri Avrupa düzeyinde temsil eden kuruluşlarla da görüşür. Endüstri, kamu hizmetleri, ticari sendikalar, tüketici grupları, bölgesel kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri bu kuruluşlardan bazılarıdır. Bu grupların birçoğu, yeni bir mevzuat üzerinde etkili olmanın en iyi zamanının bunun resmi bir teklif şeklini almasından önce olduğunu bildiklerinden, Komisyon üzerinde lobi çalışmalarında bulunmak için Brüksel'de varlıklarını sürdürürler.
AB mevzuatı kabul edildikten sonra, mevzuatın tüm üye devletlerde düzgün ve eksiksiz olarak (ve belirlenen zaman dilimi içinde) uygulanmasını sağlamak Komisyon'un görevidir. Komisyon (veya üye devletler), üye devletlerin AB yasaları uyarınca yükümlülüklerini yerine getirememeleri durumunda ilgili üye devletler aleyhine Adalet Divanı'na dava açabilir.
Genel Müdürlükler, Komisyon'un her siyasi sektörle ilgili pratik çalışmalarından sorumlu bölümleridir. Komisyon, çoğunluğu Brüksel ve Lüksemburg'da yerleşik 36 genel müdürlükten oluşan bir devlet hizmetiyle desteklenir. En büyük genel müdürlüğün belirli bir sektör için çalışan binlerce devlet memuru olabilir.
Diğer AB kurumları
Adalet Divanı Lüksemburg'da bulunan Avrupa Topluluğu Adalet Divanı, her AB ülkesinden bir yargıçtan ve yargıçlara yardımcı olan sekiz hukuk sözcüsünden oluşur. Tümüyle bağımsız olan Adalet Divanı, AB yasalarının Avrupa Birliği bünyesindeki tüm üye devletlerde aynı şekilde anlaşılıp uygulanmasını garanti eder. Özellikle, üye devletlerdeki mahkemelerin, ulusal mevzuat ve AB mevzuatı çeliştiğinde, kararlarla ilgili olarak Divan'a başvurmaları gereklidir. Ayrıca, AB'nin farklı kurumları ile üye devletler arasındaki anlaşmazlıkları gidermek için de Divan'a başvurulabilir.
Geçtiğimiz yıllarda önemli Divan kararları, çevre, tüketicinin korunması, istihdam ve mal ve hizmetlerin Avrupa Birliği sınırları ötesine serbest dolaşımı ile ilgili Avrupa yasalarını teşvik etmiştir. Giderek daha fazla sayıda mevzuat sistemden geçerek AB vatandaşlarını etkilediğinden, Divan bu nedenle daha da önemli bir rol oynamaktadır.
Tüm Avrupa vatandaşları veya kuruluşları, kendilerini doğrudan etkileyen bir yasal olayla ilgili olması kaydıyla, Divan'da dava açabilir. Asliye Hukuk Mahkemesi 1989'da kurulmuştur.
Sayıştay Yine de Lüksemburg'da bulunan Avrupa Sayıştayı'nın ana görevi, AB'nin parasını mümkün olan en verimli şekilde harcamasını sağlamaktır. Sayıştay'ın web sitesine göre: Sayıştay, tutumluluğu, verimliliği ve etkinliği garanti etmek amacıyla, mali işlemlerin düzgün şekilde kayıt altına alındığını, yasal ve düzenli şekilde yürütülüp, yönetildiğini inceler.
Sayıştay, AB bütçesini kontrol ettiği ve Avrupa Komisyonu tarafından düzgün biçimde yönetilmeyi garanti ettiği için, Avrupa Birliği'nin mali bilinci olmakla iftihar eder. Avrupa Parlamentosu, Sayıştay'ın raporlarını esas alarak, yıllık bütçenin yürütülmesi için Komisyon'a nihai yetkiyi verir.
Avrupa Ombudsmanı Avrupa Ombudsmanı, Avrupa kurumlarının yanlış yönetimleriyle ilgili şikayetleri dinlemek üzere, Avrupa Parlamentosu tarafından atanır. AB'de yerleşik tüm AB vatandaşları, şirketleri veya kuruluşları, Ombudsman'dan kendi spesifik vakalarını soruşturmasını isteyebilir. Ombudsman Strasbourg'dadır.
Mali organlar
Avrupa Merkez Bankası Frankfurt'ta bulunan Avrupa Merkez Bankası (ECB), tüm avro bölgesi ülkelerinin merkez bankasıdır. Faiz oranlarını belirler ve para politikasından sorumludur. Yönetim kurulu, avro bölgesindeki tüm ulusal merkez bankaları yöneticilerinin yanı sıra, icra heyetinden oluşur. İcra heyeti, Banka başkanı, başkan yardımcısı ve dört üyeden oluşur. İcra heyeti üyeleri, Konsey tarafından aday gösterilir ve özellikle aylık toplantılarında faiz oranlarını belirlemekten sorumludur.
Avrupa Yatırım Bankası EIB, Lüksemburg'dadır ve AB'nin daha az gelişmiş bölgelerine borç ve güvence sağlar. Ayrıca, işletmeleri daha rekabetçi hale getirmek için işletmelerin yatırım programlarını finanse eder.
Danışma konseyleri
Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi Kimi zaman gayri resmi olarak Ecosoc olarak bilinen Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi (ESC veya EESC) (ancak bunu resmi olarak Ecosoc kısaltmasıyla bilinen BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi ile karıştırmayın), çeşitli çıkar gruplarından oluşan bir istişare/danışma kuruludur. 200'ün üzerindeki üyesi, tüketici grupları, çiftçi ve işçi sendikaları ve işverenler sendikası gibi Avrupa kuruluşlarından seçilir. Üye devletlerin her biri birkaç üyeye (nüfuslarıyla orantılı olarak) sahiptir. Komisyon, AB'nin yasama sürecinde, birçok alanda yeni mevzuat teklifleri için Komite'nin görüşünü almak zorundadır. Bölgeler Komitesi ile olduğu gibi, EESC'nin görüşlerinin bağlayıcı bir yönü yoktur, fakat yasama organından geçen önerilerin yaklaşık üçte ikisini gözden geçirir.
Bölgeler Komitesi Bölgeler Komitesi (CoR), Komisyon'a, Avrupa Parlamentosu'na ve Konsey'e ikinci resmi danışma organı olup, yerel ve bölgesel toplulukları AB düzeyinde temsil eder ve Avrupa Birliği'ni vatandaşlarına yakınlaştırır. CoR, yerel ve bölgesel idarelerin sesini AB kurumlarında duyurmayı amaçlar. 344 üyesi, üye devletlerin belediyelerinden ve bölgesel idarelerinden seçilir. ESC, Topluluk'un 1957'de (Roma Anlaşması) kurulmasından beri var olmasına karşın, Bölgeler Komitesi ancak 1994'te, 1992 tarihli Maastricht Anlaşması'nın ardından kurumlaşmıştır. Özellikle sağlık, eğitim, ulaştırma, istihdam ve sosyal politika gibi alanlarda, bölgesel sonuçları olabilecek her türlü yasa teklifinde Komite'ye başvurulması gereklidir.
Ekonomik ve Sosyal Komite ile olduğu gibi Bölgeler Komitesinin görüşleri bağlayıcı değildir.
Kurumlar arası organlar
Avrupa Yolsuzlukla Mücadele Ofisi (OLAF) OLAF başlangıçta AB program ve politikalarının uygulanması sırasında yolsuzluğa karşı savaşmak için, Komisyon bünyesinde bir birim olarak kuruldu. Artık bağımsız bir ofis olarak işlev görmektedir. Amacı, AB bütçesinin büyük kısmı fiilen ulusal daireler tarafından yönetildiğinden, ulusal sahtecilikle ve yolsuzlukla mücadele daireleriyle yakın çalışmalarda bulunmaktır.
Avrupa Toplulukları Resmi Yayınlar Ofisi Avrupa Birliği'ndeki kurumların ve diğer organların basımevidir. AB yayınlarını her türlü ortam üzerine ve her türlü yöntemle basıp dağıtmaktan sorumludur.
Avrupa Personel Seçme Ofisi (EPSO) EPSO, tüm AB kurumları için personelin işe alınması ve seçilmesi için yarışmalar düzenleyen bir merkezi departmandır.
AB Kuruluşları
Topluluk Kuruluşları, Avrupa kamu hukuku ile yönetilen organlar olup, asıl Kurumlardan farklıdır ve kendi yasal şahsiyetleri vardır. Çok özel, teknik, bilimsel veya yönetimsel bir görevi gerçekleştirmek için kurulur.
Ortak Dış İşleri ve Güvenlik Politikası kuruluşları Halihazırda Ortak Dış İşleri ve Güvenlik Politikası kuruluşları şunlardır: Avrupa Savunma Ajansı, Avrupa Birliği Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü ve Avrupa Birliği Uydu Merkezi.
Polis ve adli işbirliği kuruluşları Halihazırda bu kuruluşlar şunlardır: Avrupa Adli İşbirliği Birimi (EUROJUST), Avrupa Polis Koleji (CEPOL) ve Avrupa Polis Teşkilatı (EUROPOL).